Hız Kontrollü Çekvalfleri, tek bir ana fonksiyon ger çekleştirmek için tasarlanmıştır:
• Açma ve kapama hız kontrolü sayesinde sistemde oluşabilecek basınç darbelerini önlemek
ÖZELLİKLER
• Şebeke basıncı ile çalışmakta olup harici enerjiye ihtiyaç duymazlar.
• Aktüatör sayesinde vanayı hattan sökmeden kolaylıkla bakım yapılabilir.
• Y gövde tasarımı sayesinde akışı fazla etkilemez ve düşük basınç kayıplarına sahiptir.
• Yatay veya dikey konumlarda monte edilebilir.
• Farklı açma ve kapama hızlarına ayarlanabilir.
KULLANIM
Karmaşık şehir şebekelerinde, birden fazla bölge birden fazla kaynak tarafından besleniyor olabilir. Her bir bölge farklı ta leplere ve her bir kaynak farklı kapasiteye sahiptir. Böyle durumlarda, genellikle her bir kaynak belirli bir bölgeyi besler ve uzaktaki bir başka bölgeyi destekler.
Yukarıdaki sistemde A kaynağı, A bölgesini beslemekte ve uzaktaki bir başka bölgeyi desteklemektedir. B kaynağı ise B bölgesini beslemekte fakat bir başka bölgeyi destekleyecek kapasiteye sahip değildir.
Bu iki bölge arasına monte edilen çekvalf, A kaynağından B kaynağına akışı sağlarken, B kaynağından A kaynağına olan akışa engel olur.
ÇALIŞMA PRENSİBİ
Standart çekvalfler, debinin yüksek olduğu durumlarda çok hızlı bir şekilde açılıp kapanırlar ve bu nedenle, sistemde darbe oluşturma olasılıkları oldukça yüksektir.Hız Kontrollü Çekvalfler, böyle bir durumun oluşmasına engel olur. Ürün, vana diferansiyel basıncını klapeye ve üst kontrol haznesine aynı anda uygulayarak çekvalfin açma ve kapama hızını kontrol eder ve darbe oluşumunu engeller. Vananın alt kontrol haznesi giriş basıncına, üst kontrol haznesi ise çıkış basıncına bağlıdır ve çekvalfte yastık görevi görülmesini sağlar. Üst kontrol haznesi ile vana çıkışı arasındaki bağlantıda tek yönlü iğneli vanalar bulunmakta olup, bu vanalar çekvalfin açma ve kapama hızının kontrol edilmesini sağlar. Su akışında bir yön değişimi yaşandığında, klape yayı ve vana üzerindeki diferansiyel basınç devreye girerek vananın yavaşça kapanmasına neden olur. Bu da sistemde darbe oluşmasını engeller. Ürün, klapenin özellikle kapanma hareketinin sonunda daha dengeli hareket etmesi için V-Port opsiyonu ile kullanıcılara sunulabilir.
900 Hidrometreleri, iki ana fonksiyon gerçekleştirmek için tasarlanmıştır,
• Woltman tipi sayaç görevi
• Bilgisayar destekli sulama sistemlerinde, belediye şebekelerinde
ve endüstriyel sistemlerde, diyafram aktüatörlü kontrol vanası görevi
ÖZELLİKLER
DOĞUŞ 900 Hidrometreleri;
• Su sayaçları için ISO 4064 standardına uygun olarak üretilmektedir.
• İstenilen su hacmini kesin olarak sisteme bırakmak için zamandan bağımsız, su hacmini ölçerek kapanır.
• Dahili debi düzenleyicileri sayesinde, kendinden önce debi düzenlemesi yapmayı gerektirmez.
• Tamamen bağımsız bir çalışmaya sahiptir.
• Yatay veya dikey olarak monte edilebilir.
900 Hidrometreleri, su sayacı ve hidrolik kontrol vanasını tek bir gövdede birleştirir. Bu yaratıcı çözüm, pek çok sulama sisteminde işgücü ve montaj maliyetini düşürmekte ve sistemin verimini yükseltmektedir. Her bir Hidrometrede, Woltman tipi hacimsel su sayacı, ıslak veya kuru birincil dişli takımı, dikey türbinlerin hareket ettirdiği kontrol göstergesi ve diyafram aktüatörlü hidrolik kontrol vanası bulunmaktadır. DOĞUŞ 900 Hidrometreleri 4064 A standardına uygundur ve çeşitli opsiyon- lar sunar. Debi hızına göre ürün, mekanik veya manyetik kontrol göstergesi ile donatılabilir. Ayrıca, standart kontrol vanasının tüm alternatiflerinin yanında (uzaktan açma/kapatma, basınç, debi, seviye regülasyonu) ürüne, dozlama ve puls aktarımı özel likleri de eklenebilir. Ekran, Amerikan veya metrik birimler ile okunabilir. Tüm bunların yanında ürün, elektrik veya optik pulse üretimi ve otomatik tek veya sıralı dozlama (AMV) ile de sunulabilmektedir.
Basınç Düşürücü Vanalar, dört fonksiyon gerçek leştirmek için tasarlanmıştır,
• Sistemdeki talep ve giriş basıncındaki değişimlere bakmaksızın basınç düşürme
• Debi ve su kaçağı azaltılması
• Kavitasyona karşı koruma
• Basınç bölgeleri oluşturma
ÖZELLİKLER
• Geliştirilmiş glob tasarımı sayesinde yüksek debi kapasitesine sahiptir.
• Şebeke basıncı ile çalışmaktadır.
• Tek parça diyafram ve klape grubu sayesinde, vanayı hattan sökmeden kolaylıkla bakım yapılabilir.
• Ekstra aksesuarlar ile kolaylıkla yeni özellikler eklenebilir yapıdadır.
• Mükemmel dengelenmiş diyaframı sayesinde diyafram hasarları ve kararsız çalışmanın önüne geçilmiştir.
Basınç Düşürücü Vanaları, hidrolik prensiplerle çalışan ve diyafram aktüatörlü kontrol vanalarıdır. Ürün, bir ana vana ve basınç değişimlerini hisseden bir pilottan oluşmaktadır. Şebekedeki değişken talebe ve giriş basıncına bakmaksızın Basınç Düşürücü Vanaları, yüksek giriş basıncını, kullanıcı tarafından ayarlanmış olan sabit çıkış basıncına düşürür.
• Her çeşit pompa istasyonlarında, darbenin oluşturacağı zararları engeller:
– Booster ve derin kuyu pompaları, sabit ve değişken hızlı pompalar
• Tüm dağıtım şebekelerinde darbenin oluşturacağı zararları engeller:
– Belediye, yüksek katlı bina, kanalizasyon, HVAC (Isıtma/Soğutma), tarımsal sulama şebekeleri
– Bakımı ve ulaşılması zor, eski şebekeler
ÖZELLİKLER
• Denge tanklarının yerine kullanılabilir.
• Şebeke basıncı ile çalışmakta olup harici enerjiye ihtiyaç duymazlar.
• Aktüatör sayesinde vanayı hattan sökmeden kolaylıkla bakım yapılabilir özelliktedir.
• Darbesiz vana tepkisine ve çift hazneli tasarımı sayesinde korumalı diyaframa sahiptir.
• Tam sızdırmazlık sağlar.
• Ayar değiştirmeden manüel test imkanı verir.
Ekstra Özellikler
• Selenoid Kontrol
• Diyafram Hissetmeli (Atık su için)
• Hızlı Tahliye – Relief Vana
ÇALIŞMA PRENSİBİ 1. Pompa, herhangi bir nedenden dolayı aniden ka panarak şebekede şiddetli basınç düşümüne sebep olur. Şebeke üzerinde ilerlemesine devam eden su kütlesi, devinimini kaybederek 4 Mach’a kadar ulaşabilen bir hızla pompaya doğru geri dönüş yapar. Hiçbir hızlı tahliye vanası (Relief), bu çapta bir darbeyi önleyecek kadar hızlı tepki veremez. Dolayısıyla, bu gibi durum larda kullanılmaktadır:
a) Düşük Basınç Pilotu [1], şebekedeki basınç düşümü nü hissederek açılır ve vananın üst haznesini boşal tır.
b) Kontrol vanası açılarak su kütlesi geri dönüşe geç meden tahliyeye hazır olur.
c) Yüksek basınç dalgası, açık olan kontrol vanasından tahliye edilir ve sistem korunur.
d) Eğer tahliye miktarı yeterli değilse, daha önceden ayar değeri kullanıcı tarafından belirlenmiş olan Yüksek Basınç Pilotu [2] devreye girerek vanayı da ha da fazla açar.
2. Darbe koşulları geçer ve şebeke parametreleri normal seviyelere iner:
a) Her iki pilot da kapanarak vananın kapanmasına yol açar. Kapanma esnasında şebeke basıncı isteni lenden yüksek bir değere çıkarsa, Yüksek Basınç Pi lotu devreye girerek kapanmayı durdurur ve basın cın yükselmesini önler.
b) Debi Sınırlama Mili [3], tahliye debisini limitleyerek kütle ayrılmasını engeller.
c) Küresel Vana [4], çalışma ve hissetme hatlarının se çilmesine yardımcı olur. (Hattın, ana çıkış hattından veya vana girişinden seçilmesi tavsiye edilir.)
Korumasız ve Korumalı Pompa İstasyonunda Darbe
Pompanın ani kapanması, basıncın aniden düşmesine ve su kütlesinin hatta yol almaya devam etmesine yol açar. Fakat bir süre sonra bu kütle devinimini kaybederek pompaya doğru geri döner ve hızı 4 Mach’a (Deniz seviyesinde, latm basınçta ve 10°C hava sıcaklığında 1 Mach = 1.226,5 km/sa) kadar ulaşabilen bir basınç dalgası yaratır. Böyle bir darbeyi önlemek için önceden tedbir alınması gerekir. DOĞUŞ Darbe Önleme Vanaları, pompa kapanmasının yarattığı basınç düşümünü hissederek açılır. Böylece darbe pompaya ulaşmadan önce vana açık konuma gelir. Basınç dalgası vanaya ulaştığında ise şebekeden tahliye edilerek sistem korunur.
UYGULAMA Bu sistemde, pompa istasyonu şebekeye bir kollektör yoluyla pompalama yapmaktadır. Böyle bir şebekede Darbe Önleme Vanası aşağıdaki durumların oluşmasına yol açar:
• Elektrik kesilmesi durumunda oluşan darbenin yaratacağı zararların önlenmesi
• Çalışan pompaları değiştirirken oluşan darbenin yaratacağı zararların önlenmesi
• Pilot ayarına uygun, dengeli kapanma
Not: Darbe analizi, tahliye hattında serbest akış olduğunu var sayar. Eğer hat basınçlı ise vana çap seçimi ve ayarlar bu konu gözönünde bulundurularak yapılmalıdır.
Doğuş Darbe Analiz Programı
Sistemde darbe oluşumu, birçok parametrenin etkisiyle olabilir: debi, pompalama sistemi, ana hattın karakteristiği vb. Gelişmiş matematiksel bilgisayar programlarının desteği ile tecrübeli mühendisleri, istenilen analizi gerçekleştirerek darbe oluşumunun zararlarını önleyebilir.
Ana hat
– Hat profili
– İÇ Çap
– Uzunluk – Malzeme
– Et kalınlığı
Pompalar
– Pompa Eğrileri
– Aynı anda çalışan pompa sayısı
– Kullanılan çekvalf cinsi
Sistem
– Maksimum debi
– Maksimum ve minimum rezervuar seviyeleri
Darbe analizine göre, koruma olmayan bir sistem,
• —50 bar basınç (maksimum basınç eğrisine bakınız)
• Vakum koşulları (minimum basınç eğrisine bakınız) ile karşılaşmaktadır.
Simüle edilmiş darbe önlemesi, aşağıda belirtilen önlemlerin alınması gerektiğini belirtmiştir:
• Pompa istasyonuna paralel olarak monte edilmiş iki adet 735-M Vanası
• Boru hattı üzerine dağıtılmış beş adet Darbesiz Hava Tahliye ve Vakum Vanası
Tam koruma ile, simülasyona göre, şebekede herhangi bir darbe oluşmamakta ve oldukça düşük bir vakum oluşmaktadır
• Maksimum —38 bar basınç (maksimum basınç eğrisine bakınız)
• Zararsız vakum (minimum basınç eğrisine bakınız)
Tüm boru hatları vakum durumunda hava emmek, basınç oluştuğunda hava tahliye etmek için vantuz gerektirmektedir. Vantuzların boyutları, tipleri ve monte edildikleri noktalar, darbe önleme hesaplarına göre yapılmalıdır.
Basınç Sabitleme / Relief Vanaları, su dağıtım şebekelerini ve pompa istasyonlarını iki aşırı duruma karşı korur:
• Hatta paralel olarak monte edildiğinde, aşırı basıncı tahliye ederek şebekeyi korur.
• Hat üzerinde yerleştirildiğinde, minimum giriş basıncını koruyarak farklı basınç bölgelerini önemine göre sınıflandırır, boru hattının boşalmasını önler ve pompaya aşırı yük binmesine engel olur.
• Farklı basınç bölgelerini önem sırasına göre sınıflandırma
• Boru hattını kontrollü bir şekilde doldurmayı garanti etme
• Boru hattının boşalmasını engelleme
• Pompaya aşırı yük binmesini ve kavitasyon sorununu önleme
• Debinin, minimum pompa debisinin altına düşmesini önleme
• Şebekeyi aşırı basınçlardan koruma
ÖZELLİKLER
• Dengeli klape sayesinde yüksek basınç tahliyesi kapasitelerine sahiptir.
• Şebeke basıncı ile çalışmakta olup harici enerjiye ihtiyaç duymazlar.
• Aktüatör sayesinde vanayı hattan sökmeden kolaylıkla bakım yapılabilir.
• Darbesiz vana tepkisine ve korumalı diyaframa sahiptir.
• Y gövde tasarımı sayesinde akışı fazla etkilemez ve düşük basınç kayıplarına sahiptir.
• Opsiyonel V-port klape ile düşük debilerde bile kararlı şekilde çalışır.
Ekstra Özellikler
• Selenoid Kontrol
• Çekvalf Özelliği
• Hassas Pilot
• Seviye Kontrol ve Basınç Sabitleme Vanası
• Pompa Kontrol ve Basınç Sabitleme Vanası
• Pompa Sirkülasyon ve Basınç Sabitleme Vanası
• Elektrikli Çok Seviyeli Ayar Seçmeli
• Hassas Hidrolik Pozisyonlu
• Elektronik Basınç Sabitleme Vanası
• Basınç Sabitleyici ve Düşürücü Vana
ÇALIŞMA PRENSİBİ 1. Vana giriş basıncı, pilot ile tanımlanan değerin altına iner:
a) İğneli Vana [1], vananın üst haznesine [2] su girişini sağlar ve pilot [3], vananın giriş basıncını hisseder.
b) Pilot, şebekedeki basınç düşümünü hissederek harekete geçer ve vananın üst haznesindeki basıncın yükselmesine neden olur.
c) Üst haznede yükselen basınç, diyaframı aşağı yönde iter ve vananın giriş basıncını pilot ile tanımlanan değere yükseltir.
2. Vana giriş basıncı, pilot ile tanımlanan değerin üzerine çıkar:
a) Pilot, yüksek giriş basıncını hissederek vananın üst haznesinde birikmiş olan basıncı tahliye eder.
b) Kontrol vanası açılarak, vana giriş basıncının pilot değerinin altına inmesine yol açar.
c) Küresel Vana [4], ana kontrol vanasının manüel olarak kapanmasını sağlar.
UYGULAMA Pompaya Aşırı Yük Binmesini Önleme ve Kavitasyon Koruması
Vana, pompa çıkış basıncını sabitleyerek pompaya aşırı yük binmesini önler ve aşırı talep nedeniyle oluşan kavitasyon sorununu engeller. Pilotun hissetme girişi, pompa emiş hattına bağlandığında ise dönüşüp pompa emiş basıncını sabitleyen bir ürün haline gelir. Pompa emiş basıncının değişkenlik gösterdiği sistemlerde ise, pompa diferansiyel basıncını sabitleyerek pompa debisini limitlemek için kullanılır.
Basınç Bölgelerini Önemine Göre Sınıflandırma
Bu uygulamalar genellikle cazibeli sistemlerde kullanılır. Vana, alçak kotlardaki tüketimin fazla olduğu durumlarda, yüksek kotlarda bulunan bölgeleri, alçak kot- lardakilere göre daha önemli bir bölge olarak sınıflandırır. Böylece yüksek kotlardaki kullanıcılara su verilememesini engeller. Bu ürüne, basınç sabitleme özelliğinin yanında basınç düşürücü fonksiyonu da eklenerek Düşürme Vanası elde edilir. Böylelikle, talebin düşük olduğu durumlarda da alçak kotlardaki kullanıcılar, yüksek basınçtan korunmuş olur.
Boru Hattı Boşalması Önlenmesi
Boru hattının boşalması, su dağıtım şebekelerinde büyük bir sorun oluşturmaktadır. Aşağı eğimli hat boşalmasını önlemek için vananın pilot ayarı, sistemin en üst noktası ile vana arasındaki kot farkından dolayı oluşan basınç değerinin çok az üzerine ayarlanır. Böylelikle pompa çalışıp sisteme A basıncı uyguladığında, vana tamamen açılır. Pompa kapatıldığında ise basınç, pilot değerinin altına düşer. Böylece vana kapanarak hattın boşalmasını önler. Bir rezervuarın bulunduğu cazibeli sistemlerde ise rezervuarın sisteme uyguladığı B basıncı oldukça düşüktür. Ayrıca bu basınç, boru hattındaki sürtünme kuvveti dolayısıyla daha da düşmektedir. Dolayısıyla standart 730 Modeli, bu basınç değişimini hissedemeyebilir. Böyle durumlarda, oldukça düşük basınç kaybına sahip, hassaslığı ve ölçümü çok yüksek olan Hidrolik Pozisyonlu Basınç Sabitleme Vanası kullanılır.
Minimum Pompa Debisini Koruma
Vana, düşük talep durumunda yüksek pompa çıkışı dolayısıyla oluşan aşırı basıncı şebekeden tahliye eder. Sabit bir pompa çıkış basıncı elde etmek için, pompa çıkış debisi ile tüketim arasındaki fark, pompa emiş rezervuarına sirküle edilir.
Sirkülasyon vanaları, üzerlerindeki AP’nin ve su geçiş hızının çok yüksek olması ve çıkışlarındaki basıncın çok düşük olmasından dolayı ciddi kavitasyon problemlerine maruz kalırlar. Vanalar, bu koşullarda genellikle çok kısa süreli çalışmakta ise bile kavitasyon, vananın ömrünü azaltabilir. Bu sorunu çözmek için kavitasyon dayanımlı malzemeler, çıkış orifisi ve girişte bir basınç düşürücü vana kullanılabilir. Ayrıca bu gibi durumlarda sirkülasyon vanasının çapı da yükseltilebilir.
